Türk daması, uluslararası dama, Rus şaşkisi ve 11 varyant daha — 14 oyunun tamamı burada oynanabilir; ister arkadaşına ister bilgisayara karşı, her biri kuralları ve hikâyesiyle birlikte.
Aşağıdaki her varyant tamamen oynanabilir. Oyna'ya basınca tahtanın yanında detaylı kurallarıyla birlikte açılır.
Varyantların en özgünlerinden: taşlar çapraz değil, ileri ve yanlara düz hareket eder. 8×8 tahtada her oyuncu 2. ve 3. sıralara dizilmiş 16 taşla başlar.
Polonya daması olarak da bilinir; FMJD dünya şampiyonalarının resmî oyunudur. 10×10 tahtada 20'şer taşla oynanır ve derin stratejisiyle ünlüdür.
İngilizce dünyada 'checkers/draughts' denince akla gelen klasik. 8×8 tahtada 12'şer taşla oynanır; kuralları en yalın varyantlardandır.
Rusya ve eski Sovyet ülkelerinde son derece popüler. Amerikan damasına benzer dizilişle başlar ama kuralları çok daha keskin ve taktikseldir.
Uluslararası damanın tüm kuralları, klasik 8×8 tahtaya uyarlanmış hâli. Güney Amerika'da çok yaygındır ve uluslararası damaya geçiş için ideal basamaktır.
Kendine has 'saygı' kuralıyla tanınır: normal bir taş damayı alamaz. Tahta, diğer varyantların aksine köşedeki koyu kare sağda olacak şekilde yerleştirilir.
İspanya, Portekiz ve Latin Amerika'nın bir kısmında oynanır. Uçan damayı erken benimseyen tarihî varyantlardandır.
Dev 12×12 tahtada oyuncu başına 30 taşla oynanan, ana varyantların en büyüğü. Fransız göçmenlerin uluslararası damayı büyütmesiyle doğmuştur.
Orta Avrupa'nın klasik varyantı. En ayırt edici kuralı, alma seçeneklerinde damaya öncelik verilmesidir.
Tayland'ın hızlı ve agresif daması. Yalnızca 8'er taşla, tahtanın ilk iki sırasına dizilerek başlanır; bu da oyunu baştan itibaren temaslı yapar.
Belki de en acımasız varyant: taşlar çapraza ek olarak dikey ve yatay yönde de alma yapabilir. Bu, tahtadaki hiçbir taşın güvende olmadığı anlamına gelir.
Türk damasının yakın akrabası. Taşlar düz ilerler ama farklı olarak çapraz ileri hareket de serbesttir; bu da onu iki dünyanın karışımı yapar.
ABD'nin güneyinde ve Karayipler'de sevilen, Amerikan damasının çok daha dinamik kuzeni. Rus damasına yakın kurallarla oynanır.
Filipinler'de 'dama' adıyla bilinir ve ulusal turnuvaları yapılır. Uçan dama ve geriye almanın birleştiği hızlı bir varyanttır.
Batı Afrika'nın sevilen sokak oyunu; 10×10 tahtada 20'şer taşla müthiş bir hızda oynanır. Oyunlar canlı yorum eşliğinde ilerler: usta oyuncular laf atar, kutlar ve kombinezonlarına yüksek sesle isim verir.
Malay dünyasının büyük dama oyunu; en ünlü biçimi 30'ar taşlı dev 12×12 tahtadır. Dama taşına 'hacı' denir — tahtadaki yolculuğunu tamamlayan taş, hac yolculuğunu tamamlayana benzetilir.
Damanın tersyüz hâli: tüm taşlarını ilk kaybeden — veya hamlesi kalmayan — oyuncu kazanır. Rusya'da 'poddavki' olarak bilinir ve göründüğünden çok daha derindir: rakibi almaya zorlamanız gerekir.
Hangi varyantı oynarsanız oynayın, dört temel kavram hep aynıdır. Farklılıklar bu kavramların nasıl uygulandığında gizlidir.
Oyunun temel birimi. Genellikle yalnızca ileri gider ve rakip taşların üzerinden atlayarak onları alır.
Son sıraya ulaşan taş damaya terfi eder. Çoğu varyantta hem ileri hem geri gider; bazılarında hat boyunca 'uçar'.
Rakip taşın üzerinden boş kareye atlanır. Zincirleme alma çoğu varyantta tek hamlede devam eder.
Rakibin ilk sırasına ulaşmak taşı damaya çevirir. Bazı varyantlarda zincir alma sırasında terfi edilmez.
Varyantları ayıran dört kritik soru: tahta kaça kaç, dama uçar mı, geriye taş alınır mı, alma zorunlu mu?
| Varyant | Tahta | Taş | Uçan dama | Geriye alma | Zorunlu alma |
|---|---|---|---|---|---|
| Türk Daması | 8×8 | 16 | ✓ Evet | ✗ Hayır | ✓ Evet |
| Uluslararası Dama | 10×10 | 20 | ✓ Evet | ✓ Evet | ✓ Evet |
| İngiliz / Amerikan Daması | 8×8 | 12 | ✗ Hayır | ✗ Hayır | ✓ Evet |
| Rus Daması (Şaşki) | 8×8 | 12 | ✓ Evet | ✓ Evet | ✓ Evet |
| Brezilya Daması | 8×8 | 12 | ✓ Evet | ✓ Evet | ✓ Evet |
| İtalyan Daması | 8×8 | 12 | ✗ Hayır | ✗ Hayır | ✓ Evet |
| İspanyol Daması | 8×8 | 12 | ✓ Evet | ✗ Hayır | ✓ Evet |
| Kanada Daması | 12×12 | 30 | ✓ Evet | ✓ Evet | ✓ Evet |
| Çek Daması | 8×8 | 12 | ✓ Evet | ✗ Hayır | ✓ Evet |
| Tay Daması (Makhos) | 8×8 | 8 | ✓ Evet | ✗ Hayır | ✓ Evet |
| Frizya Daması | 10×10 | 20 | ✓ Evet | ✓ Evet | ✓ Evet |
| Ermeni Daması (Tama) | 8×8 | 16 | ✓ Evet | ✗ Hayır | ✓ Evet |
| Pool Daması | 8×8 | 12 | ✓ Evet | ✓ Evet | ✓ Evet |
| Filipin Daması (Derecha) | 8×8 | 12 | ✓ Evet | ✓ Evet | ✓ Evet |
| Gana Daması (Damii) | 10×10 | 20 | ✓ Evet | ✓ Evet | ✓ Evet |
| Dam Haji | 12×12 | 30 | ✓ Evet | ✗ Hayır | ✓ Evet |
| Kaybetme Daması (Giveaway) | 8×8 | 12 | ✓ Evet | ✓ Evet | ✓ Evet |
Dama tek bir yerde icat edilmedi; Akdeniz'den başlayıp kıtalara yayılan uzun bir evrimin ürünü.
Damanın atası sayılan Alquerque (Kirkat), Antik Mısır tapınak kabartmalarında görülür. Taşlar çizgi kesişimlerinde atlayarak alınır.
Fransa'da Alquerque taşları satranç tahtasına taşınır: 'Fierges' doğar. Dama böylece bugünkü kare tahtasına kavuşur.
'Jeu forcé' — alma zorunluluğu — Fransa'da kural olur. Bu tek değişiklik, damayı gevşek bir eğlenceden keskin bir strateji oyununa çevirir.
Paris'te 10×10'luk 'Polonya daması' ortaya çıkar ve Avrupa'ya yayılır. Aynı dönemde Osmanlı coğrafyasında Türk daması kahvehanelerin oyunu olur.
Dünya Dama Federasyonu (FMJD) kurulur; uluslararası dama resmî şampiyona oyunu hâline gelir.
Chinook programıyla Amerikan daması tamamen 'çözülür': iki taraf da kusursuz oynarsa oyun berabere biter. Dama, çözülen en büyük oyun olur.